"Wij zijn een soort Kindertelefoon voor de Jeugdzorg"
Ze bestaan al jaren, maar wij wisten ner gens van:
vertrouwenspersonen. Wat zijn dat? Zijn ze er ook
voor pleegkinderen? En hoe zit het met de kinderen
van pleegouders? De WAT?!-krant wilde hier meer
over weten en sprak met vertrouwenspersonen
Raghild en Peter.
Wil je weten waar jij je vertrouwenspersoon kan vinden? Klik hier voor het overzicht van de verschillende provincies!
Wat is een vertrouwenspersoon?
Een vertrouwenspersoon is een onafhankelijk iemand bij wie je terecht
kunt met opmerkingen, vragen en klachten over de hulpverlening die
je krijgt of over je hulpverlener. De vertrouwenspersoon luistert en
neemt je verhaal serieus. Hij of zij geeft informatie over je rechten en
hij geeft advies hoe je iets kunt oplossen. De vertrouwenspersoon kan
je ook ondersteunen bij de contacten met een jeugdzorginstelling of
een klachtencommissie.
Wat doet een vertrouwenspersoon?
Raghild: “Vooral heel goed luisteren. Het verhaal van de cliënt is
het belangrijkste. Een probleem is een soort kluwen touw. Samen
met de persoon die de vraag stelt, haal ik het probleem uit de
knoop tot het helder is. Ik vraag altijd wat iemand wil bereiken.
Het doel van die persoon is belangrijker dan wat ik wil.
Bijvoorbeeld als een kind klaagt over een voogd die niet luistert.
Samen kunnen we een brief schrijven aan de leidinggevende van
de voogd en vragen om een gesprek. Vaak vinden jongeren zo’n
gesprek erg spannend. Dan ga ik mee en doe het woord. Ik zorg
dat in het gesprek het probleem duidelijk wordt en dat er een
oplossing komt.”
Is het geheim wat jongeren aan jullie vertellen?
Peter: “Wat aan ons verteld wordt, is in principe geheim. Alleen
als we iets horen dat gevaarlijk is voor het kind of voor ons dan
moeten we het wel vertellen. We overleggen altijd als dat gebeurt.
We werken niet bij een hulpverleningsinstantie en kennen ook de
dossiers niet. Wij zijn geen partij en geen hulpverlener. We helpen
om beslissingen te nemen en voor- en nadelen af te wegen. We
zorgen ervoor dat de hulpverlening beter verloopt.”
Wat doe je als het verhaal niet klopt?
Peter: “Wij adviseren altijd om de waarheid te vertellen. Daar
gaan we ook vanuit. Het komt wel eens voor dat een kind bij ons
komt met een probleem en dat de ouder bij ons aanklopt met hetzelfde
probleem. Als die verhalen anders zijn, ga je wel vraagtekens
zetten. Dat proberen we dan helder te krijgen door vragen te
stellen. Toch nemen we het verhaal altijd als uitgangspunt. Het is
belangrijk om mensen serieus te nemen.”
Raghild: “Vaak kloppen verhalen niet omdat mensen elkaar verkeerd
begrepen hebben. Als een jongere niet begrijpt wat de
gezinsvoogd heeft gezegd of een afspraak vergeet, ontstaat er
soms een probleem. Je praat langs elkaar heen omdat de een iets
anders zegt dan de ander. Er was een keer een meisje waarvan de
voogd zei dat ze zwanger wilde worden om van de jeugdzorg af
te komen. Dat bleek niet waar te zijn. Omdat er niet goed met
elkaar was gepraat, dacht de voogd iets anders. Ook al kloppen
verhalen soms niet, er is altijd iets aan de hand. Iemand komt niet
zomaar klagen. Wij moeten er voor zorgen dat het probleem duidelijk
wordt, zodat we een oplossing kunnen vinden.”
Hoe gaat het als ouders en kinderen allebei met een
klacht komen?
Peter: “Als zowel kinderen als ouders hetzelfde probleem met een
hulpverlener hebben, kan één persoon de vertrouwenspersoon zijn.
Het is anders als de verhalen verschillend zijn of als ze allebei iets
anders willen. Dan is het beter om het te splitsen. De vertrouwenspersoon
van het kind is dan een andere dan die van de ouder.”
Raghild: “Ik had eens een moeder als cliënt die zelf voor haar
dochter wilde zorgen. Later kwam de dochter bij me die heel bang
was dat ze uit huis geplaatst zou worden. In dat geval is het geen
probleem om ouders en kinderen te steunen want het doel dat ze
hebben is hetzelfde.”
Sinds wanneer zijn er vertrouwenspersonen?
Peter: “Het Advies en Klachtenbureau Jeugdzorg (AKJ) is begin
jaren tachtig ontstaan. Ouders die hulp kregen en daar ontevreden
over waren, hebben het AKJ opgericht. Sinds 2005 is er een nieuwe
wet. In deze Wet op de Jeugdzorg staat dat iedere cliënt in de
jeugdzorg recht heeft op een onafhankelijk vertrouwenspersoon.
Dat betekent dat als je hulp krijgt bij een instelling en je bent ontevreden,
je iemand van buiten kunt inschakelen die je kan bijstaan
voor advies, klachten of om met je mee te denken.”
Hoe werkt het als je contact wilt met een vertrouwenspersoon?
Raghild: “Je kunt via het centraal bureau van het AKJ een
afspraak maken met een vertrouwenspersoon bij jou in de buurt.
Als je het eng vindt of als je niet kunt komen, is het toch mogelijk
om hulp te krijgen. Je kunt bellen, mailen, sms-en en zelfs chatten is
mogelijk. Dat kan ook anoniem. Als iemand niet langs kan komen,
ga ik ook wel zelf naar hen toe. Het komt ook voor dat we ergens
afspreken, bijvoorbeeld in een stationsrestauratie.”
Wat doen jullie om de vertrouwenspersoon bekender
te maken?
Raghild: “Door de nieuwe wet is Bureau Jeugdzorg nu ook verplicht
om te vertellen wie je vertrouwenspersoon is en wat die voor
je kan doen. De provincies geven geld om de vertrouwenspersonen te betalen. Iedere provincie bepaalt zelf aan wie ze het geld
geven. Het AKJ werkt in Flevoland, Noord-Holland, Zuid-Holland,
Overijssel en Utrecht. Daarnaast ondersteunen we Limburg, daar
werken de vertrouwenspersonen als vrijwilliger. In veel andere provincies
zijn de vertrouwenspersonen ondergebracht bij consumenten-
en patiëntenplatforms. Als je niet weet waar je jouw vertrouwenspersoon
kunt vinden dan kun je ook contact opnemen met
ons. Wij kunnen je door verwijzen naar de persoon die bij jou in
de buurt vertrouwenspersoon is.”
Peter: “We hebben verschillende folders gedrukt voor ouders,
pleegouders, hulpverleners en kinderen. Die folders liggen bij alle
Bureaus Jeugdzorg, bij instellingen en op scholen. We hebben wel
het probleem dat we geen geld krijgen om voor alle pleegkinderen
vertrouwenspersoon te zijn. Dat verschilt per instelling. Bij de instellingen
waar we vertrouwenspersoon zijn, krijgen alle nieuwe ouders en pleegouders een folder mee. Dit interview is er voor
bedoeld om pleegkinderen te informeren.”
Is de vertrouwenspersoon net zoiets als de vertrouwenspersoon
op scholen?
Peter: “Een vertrouwenspersoon op school signaleert problemen
binnen de school. Wij zijn er meer voor vragen en uitleg over rechten
en wat je kunt doen als je een klacht hebt over hulpverlening. Een
vertrouwenspersoon op school lost meer zelf op. As je praat op
school is er nog geen sprake van jeugdzorg. Bij ons kom je terecht
als je in de jeugdzorg zit. We zijn eigenlijk een soort kindertelefoon
maar dan gericht op jeugdzorg. Als je problemen hebt met jeugdzorg
kom je bij ons.”
Is de vertrouwenspersoon er ook voor kinderen van
pleegouders?
Raghild: “In principe zijn we voor kinderen en jongeren die door
jeugdzorg geplaatst zijn in een pleeggezin, dus de pleegkinderen.
Soms hebben kinderen van pleegouders vragen of problemen die
bijvoorbeeld te maken hebben met een pleegzorgwerker. Die is er
voor het hele gezin, ook voor de kinderen. In zo’n geval kunnen ook
zij contact met ons opnemen om hun verhaal te vertellen. Met advies
kunnen wij ze verder helpen.”
Peter Smits is jurist en is gespecialiseerd in het jeugdgezondheidsrecht. Hij is 50 jaar en werkt
tweeëneenhalf jaar als vertrouwenspersoon in Flevoland en Utrecht. Peter houdt van motorrijden en
van eten bij de McDonalds.
Raghild Zwart is 37 jaar en werkt sinds een jaar als vertrouwenspersoon in Amsterdam. Ze is afgestudeerd als orthopedagoog, iemand die kijkt hoe een opvoeding het beste en in het belang van een kind kan verlopen. De grootste hobby’s van Raghild zijn praten, kwebbelen, kletsen en koken.
Interview: Karin, Marit en Jolanda
